Giữa bối cảnh nhu cầu tín dụng tiêu dùng liên tục tăng cao, các nền tảng cho vay trực tuyến mọc lên như nấm sau mưa. Nổi lên trong số đó là Wanpay Financial với lời chào mời hấp dẫn: giải ngân 20 triệu đồng trong 24 giờ chỉ với CMND/CCCD. Tuy nhiên, khi đi sâu vào tìm hiểu, đằng sau lớp vỏ bọc một Fintech chuyên nghiệp, nền tảng này bộc lộ những khoảng trống pháp lý vô cùng đáng lo ngại.
Sự "vô hình" của pháp nhân trên không gian mạng Theo Luật Các tổ chức tín dụng và quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bất kỳ tổ chức nào cung ứng dịch vụ tư vấn, môi giới hay trực tiếp cho vay (dù dưới hình thức cầm đồ hay tài chính vi mô) đều phải minh bạch về tư cách pháp nhân. Điều này bao gồm việc công bố rõ ràng Mã số doanh nghiệp (MST), Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, người đại diện pháp luật và cơ quan chủ quản cấp phép. Thế nhưng, rà soát toàn bộ hệ thống website wanpayfinancial.com từ trang chủ đến mục chính sách bảo mật, thông tin duy nhất người dùng nhận được là cụm từ tự xưng chung chung: "Nền tảng tư vấn và giải pháp tài chính trực tuyến". Không có bất kỳ một mã số thuế nào được niêm yết.
Việc một tổ chức vận hành hệ thống thu thập hàng ngàn bộ hồ sơ cá nhân mỗi ngày và nắm trong tay quyền định đoạt các khoản giải ngân hàng chục triệu đồng nhưng lại hoạt động dưới tư cách "vô danh" là một rủi ro pháp lý cực lớn. Hợp đồng điện tử mà người vay bấm "Đồng ý" thực chất là một thỏa thuận đơn phương. Nếu xảy ra tranh chấp về cách tính lãi, lỗi hệ thống khiến dư nợ tăng vọt, người tiêu dùng hoàn toàn không biết phải khởi kiện ai. Đưa một bản hợp đồng điện tử không có đại diện pháp luật hợp lệ ra tòa án dân sự là một bài toán vô vọng đối với người vay yếu thế.
Trụ sở thật hay bình phong lẩn tránh cơ quan chức năng? Trang web niêm yết địa chỉ liên hệ duy nhất tại số 341 Cao Đạt, Phường 1, Quận 5, TP.HCM kèm theo một số hotline (028 9609 6658). Tuy nhiên, theo nghiệp vụ báo chí và hồ sơ từ các chuyên án triệt phá tín dụng đen mạng trước đây, các nền tảng vùng xám hiếm khi đặt văn phòng vận hành trực tiếp tại các địa chỉ công khai. Đây thường là các tòa nhà cho thuê văn phòng ảo (virtual office) – nơi hàng chục công ty dùng chung một địa chỉ đăng ký kinh doanh chỉ với vài trăm ngàn đồng mỗi tháng, hoặc thậm chí là địa chỉ "mượn" của một nhà dân không hề có bộ máy nhân sự hoạt động.
Kịch bản quen thuộc của các nền tảng mập mờ này là: khi bị cơ quan chức năng thanh tra, báo chí phản ánh hoặc có đơn tố cáo từ nạn nhân, hệ thống website sẽ lập tức "rút phích cắm". Tên miền bị gỡ bỏ, số hotline báo bận, trụ sở bốc hơi không dấu vết. Chỉ vài ngày sau, một tên miền mới, một thương hiệu mới với giao diện y hệt sẽ ra đời để tiếp tục vòng lặp giăng bẫy. Sự vắng bóng của một pháp nhân chịu trách nhiệm rõ ràng, minh bạch chính là dấu hiệu "cờ đỏ" đầu tiên mà người vay cần đặc biệt cẩn trọng trước khi giao nộp thông tin cá nhân.
